Hoogleraren roepen op tot vergroening

Een groep van 90 hoogleraren van Nederlandse universiteiten, roept in een open brief de Tweede Kamer op, om nu echt werk te maken van daadwerkelijke vergroening van de economie. (Trouw,  24 april 2017)

Zij stellen dat het hoog tijd wordt dat Nederland, waar het gaat om de Parijse Klimaatdoelen,  zich uit de onderste regionen van de ranglijst naar een koppositie moet opwerken. De vorming van een nieuw kabinet is daartoe een uitgelezen kans en moment.

Aanbevelingen

Zij hebben een lijst van 12 aanbevelingen opgesteld die er toe leiden dat Nederland de klimaatafspraken uit Parijs gaat halen, die bijdragen aan omvorming van de huidige lineaire economie naar een circulaire economie en die de noodzakelijke bijbehorende sociale innovatie stimuleren.

Veel van de gedane aanbevelingen zijn gegoten in een financiële en/of fiscale vorm. Dat is begrijpelijk en nodig omdat dit (helaas) de enige taal is die door de invloedrijke clubs en netwerken in Nederland wordt gesproken en verstaan. Het moge duidelijk zijn, de kern van de gedane aanbevelingen gaat ver voorbij financieel/economisch denken. Het gaat over de vraag wat voor samenleving wij, in Nederland en daarbuiten, in de komende decennia met elkaar willen vormgeven.
Dit is dan ook de onderliggende vraag die voorligt als het gaat om de transitie die door Jan Rotmans c.s. wordt bepleit.

Omvang transitie

Om een gevoel van de omvang van de transitie te krijgen wordt in de brief een vergelijking getrokken met de eerste industriële revolutie in de tweede helft van de 19e eeuw. Ook hierbij was sprake van een omwenteling in het totale maatschappelijke systeem. Het maatschappelijke effect destijds was voor een groot deel een gevólg van de technologische omwenteling, en in die zin niet gepland en geregisseerd.
Op dat vlak zijn we in ons tijdsgewricht enigszins in het voordeel. We weten dat de aankomende transitie grote technologische aspecten met zich meebrengt, én zeer diepe impact heeft op ons maatschappelijk systeem. Ook al zullen de maatschappelijke gevolgen voor een deel de resultante zijn van de technologische veranderingen (bv uitfaseren aardgas); met de kennis en ervaring van nu kunnen en moeten we deze maatschappelijke transitie veel meer begeleiden en vormgeven dan een eeuw geleden het geval was.

Tegenbeweging

Uiteraard is niet iedereen even enthousiast over transities in ons maatschappelijke systeem. De Pavlov-achtige reactie, door Simon Rozendaal op de open brief in Elsevier is hier naar mijn idee een voorbeeld van. (Elsevier 24 april 2017)

Sommige instituties en bedrijven wijzen het gegeven van een klimaat- en grondstoffencrisis gewoon in haar geheel af en hopen zo de onderliggende maatschappelijke transitie buiten de deur te houden.
Andere gevestigde partijen buigen enigszins mee met de op handen zijnde ontwikkelingen, ondermeer door zich te bedienen van ‘groene’ en ‘innovatieve’ taal. Een voorbeeld hiervan zijn de grote energiemaatschappijen. Zij zien hun investeringen in nieuwe kolencentrales in rook opgaan en stellen voor om de centrales om te bouwen naar biomassacentrales. Aan het feit dat de maatschappelijke (en infrastructurele) ontwikkelingen gaan in de richting van decentrale energieopwekking wordt voor het gemak even voorbijgegaan.

Uitdagingen van de transitie

Gevestigde partijen en instituties zullen, net als iedereen, ongetwijfeld gevolgen gaan ervaren van de veranderingen in het maatschappelijke systeem. Voor een aantal van hen zal de komende transitie het einde betekenen van hun bestaan in de huidige vorm. Voor andere partijen zal het betekenen dat zij zichzelf volledig opnieuw moeten uitvinden. Dat zijn, heel begrijpelijk, grote en bedreigende uitdagingen, waar in het hele transitieproces zorgvuldig aandacht aan moet worden besteed.

Maar hoe dan ook zullen we onder ogen moeten zien dat op mondiaal niveau, de grote maatschappelijke omwentelingen al lang aan de gang zijn.  En ja, geloof het of niet, de toegang tot water, landbouwgrond en grondstoffen spelen hierbij een grote rol.
Dus de keuze is aan onszelf; we doen niets en laten de gevolgen van klimaat en grondstoffen crisis gewoon op ons afkomen. Of we gaan de komende decennia actief aan de slag om onze samenleving weerbaar te maken voor bekende en nog onbekende mondiale ontwikkelingen.

Michel Smiers on EmailMichel Smiers on Linkedin
Michel Smiers
Energieke verbinder at Wijkplan 2050
Michel Smiers, mede-initiatiefnemer van Wijkplan 2050 is energieke verbinder en social designer met passie voor milieu en maatschappelijk verantwoord ondernemen. Hij werkt aan CO2-neutrale wijken, door het actief betrekken van bewoners en belanghebbenden in de wijk.
Zijn focus ligt op de sociale aspecten van duurzaamheid.
Daarnaast is hij trainer en systemisch opsteller, muzikant en creatieve omdenker.

Auteur: Michel Smiers

Michel Smiers, mede-initiatiefnemer van Wijkplan 2050 is energieke verbinder en social designer met passie voor milieu en maatschappelijk verantwoord ondernemen. Hij werkt aan CO2-neutrale wijken, door het actief betrekken van bewoners en belanghebbenden in de wijk. Zijn focus ligt op de sociale aspecten van duurzaamheid. Daarnaast is hij trainer en systemisch opsteller, muzikant en creatieve omdenker.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *