Het Verhaal van de Derde Industriële Revolutie

“Een nuchter, pragmatisch economisch plan waarmee we een duurzaam, koolstofvrij tijdperk kunnen bereiken” noemt Jeremy Rifkin zijn plan om via vijf pijlers te komen tot de infrastructuur van een nieuw economisch stelsel.

Jeremy Rifkin, auteur, voorzitter van de Foundation on Economic Trends en adviseur van de Europese Unie, heeft in zijn boek “De derde industriële revolutie” de weg naar dit duurzame tijdperk uiteengezet. En werkt al mee aan de totstandkoming van dergelijke economieën in verschillende regio’s wereldwijd. Ook in Nederland heeft hij grote projecten afgerond.

Het Verhaal: de derde revolutie

Wat zijn nu de ingrediënten van het Verhaal dat hij overheden en bedrijfsleven vertelt?

Grote economische transformaties zoals de eerste en de tweede industriële revoluties kwamen tot stand doordat er twee dingen samen vielen: nieuwe mogelijkheden op het gebied van communicatie vielen samen met nieuwe energiebronnen. Deze twee, communicatie en energie, vormen samen een levende infrastructuur, die zorgt voor het verbinden van mensen en markten. Niet statisch maar organisch.

Aan deze ontwikkeling liggen steeds drie technologische ontwikkelingen ten grondslag:

  1. Nieuwe communicatie technologie, om de economische activiteiten af te stemmen en te coördineren;
  2. Nieuwe technologie o.g.v. energieopwekking, welke kunnen worden ingezet om economische activiteiten van energie te voorzien;
  3. Nieuwe mogelijkheden van mobiliteit, om economische activiteiten (producten etc.) te verplaatsen.

Bij de eerste industriële revolutie (die in 1769 begon door de uitvinding van de stoommachine) kwam een economische transformatie tot stand door de introductie van stoommachines (nieuwe vorm van energie). De drukpers op stoomkracht maakte het mogelijk  om tegen lage kosten gedrukte teksten te maken (nieuwe mogelijkheden van communicatie). De stoomboot en stoomtrein maakte het mogelijk om producten ver te verspreiden, waaronder boeken en kranten (nieuwe mogelijkheden van mobiliteit). Hierdoor werd het voor heel veel mensen mogelijk om te leren lezen en schrijven. Bovendien leerden de nieuwe arbeiders om de ‘complexe operaties’ van een economie op basis van steenkool, stoom, railtransport en fabrieken uit te voeren. Zij leerden machines en voertuigen te bedienen, te onderhouden en te produceren.

Bij de tweede revolutie (eind 19e/begin 20e eeuw) viel het ontstaan van een gecentraliseerd en toegankelijk elektriciteitsnet samen met de uitvinding van de oliegestookte verbrandingsmotor. Een gecentraliseerd electriciteitsnet maakte gecentraliseerde communicatie (telegraaf, telefoon, radio televisie) mogelijk. De verbrandingsmotor maakte een fijnmazig netwerk van logistiek (verspreiding) mogelijk.
Gevolgen: massaproductie, auto’s, de verhoogde vraag naar olie, het aanleggen van autowegen, een trek naar de stad en de opkomst van radio en televisie.

De nu op handen zijnde derde industriële revolutie leidt ons van het tijdperk van olie naar het ‘smart’ tijdperk. Dit komt voort uit  het samenvallen van twee grote onderwerpen: het internet (“the internet of things”) en hernieuwbare energie.  De drie onderliggende techologische ontwikkelingen zijn:

  1. Communicatie Het internet zoals we het tot nog toe kennen. Het maakt mogelijke dat 3,5 miljard mensen direct met elkaar kunnen communiceren;
  2. Energie. Smartgrid’s gaan mogelijk maken dat iedereen die aangesloten is zelf energie kan leveren en verbruiken op het moment dat het nodig is. Het smartgrid (energie internet) zorgt voor de afstemming tussen vraag en aanbod van energie;
  3. Mobiliteit. Mede door GPS en andere trackingsystemen wordt het mogelijk om mobiliteit verder te automatiseren, bijvoorbeeld in de vorm van zelf rijdende vervoermiddelen op  basis van hernieuwbare energie (o.m. waterstof). Bovendien zijn het internet en IoT zelf ook nieuwe mobiliteitsmogelijkheden.

Deze drie samenvallende netwerken worden ook wel het Internet of Things (IoT) genoemd.

De effecten van deze ontwikkeling (IoT) zijn enorm. Het biedt iedereen toegang tot produktietools (bv 3D printers) en informatie (bigdata) waardoor consumptie en productie steeds vaker gaan samenvallen (prosumers).

Bovendien betekent het IoT dat over enkele jaren alles met iedereen is verbonden (man2man, machine2machine, man2machine en machine2man).

Gericht investeren in initiatieven die de derde revolutie stimuleren, zorgt voor een goede overgang van een economie gebaseerd op olie naar een economie gebaseerd op duurzame energie.

Hier een documentaire van Tegenlicht (Slimme steden) met een doorkijkje naar een leven met het Internet of Things (een documentaire die meteen doet nadenken over wat je creëert en hoe je dat samen wil gebruiken).

Van verhaal naar actie: een smart en duurzaam tijdperk

Technologische en commerciële initiatieven die de derde revolutie versterken hebben gemeen dat ze allemaal passen in het grotere geheel van die revolutie.

Het verhaal wordt heel concreet door 5 benoemde overzichtelijke pijlers, waar gelijktijdig aan gewerkt moet worden om daadwerkelijk een overgang te kunnen maken van een op olie draaiende economie naar één die draait op duurzame energie. De pijlers alvast op een rijtje;

  1. een verschuiving naar hernieuwbare energie;
  2. de transformatie van de hele gebouwenvoorraad op elk continent tot mini-energiecentrales om de hernieuwbare energie ter plaatse op te kunnen vangen;
  3. de inzet van waterstof- en andere opslagtechnologieën in elk gebouw en in de hele infrastructuur om niet-constante energie op te slaan;
  4. het gebruik van internettechnologie om het elektriciteitsnet op elk continent te transformeren tot een netwerk om energie te delen en dat net zo werkt als internet;
  5. omvorming van de transportvloot tot elektrische en brandstofcelvoertuigen die hun elektriciteit met behulp van een intelligent, continentaal en interactief stroomnetwerk kunnen kopen en verkopen.

Het resultaat van de aanpak via de vijf pijlers is de entree van onze samenleving in het volgende grote economische tijdperk.

De volgende blogs zijn een uitwerking van de vijf pijlers (waar staan de pijlers nu echt voor) en een schets van het Nederlandse landschap in deze.

Van Verhaal naar Wijk

Het Verhaal van de Industriële Revolutie zit gedegen in elkaar. Bij overheden en bedrijfsleven vindt Jeremy Rifkin dan ook gehoor.

Bij onze projecten (Wijkplan 2050) ligt de focus op het realiseren van een klimaatneutrale wijk, met inwoners en bedrijven van de wijk. Het verhaal zoals Jeremy Rifkin dit vertelt is niet het verhaal zoals je dit elkaar vertelt op verjaardag of bij het buurtfeest. Welke verhalen deel je wel in de wijk? Wordt vervolgd.

Visueel

Voor de meer visueel ingestelden onder ons, twee filmpjes waarin Jeremy Rifkin in gaat op de derde revolutie:

Een korte animatie over de Derde Industriele Revolutie (4:31 minuut)

Een korte uiteenzetting op TEDxBrainport 2012 over de derde revolutie en de EU (11:05 minuut)

 

Dit blog (“Het verhaal van de derde industriële revolutie) is onderdeel van een serie blogs over de overgang naar een duurzaam nieuw economisch tijdperk. 

Wietske on EmailWietske on Linkedin
Wietske
Energieke verbinder at Wijkplan 2050
Wietske Glandorf is organisator, verteller en verbinder. Ze is mede-initiatiefnemer van Wijkplan 2050. Doel is de uitstoot van CO2 versneld te verminderen. Door het opzetten en uitvoeren van projecten - met inwoners, ondernemers en organisaties - die hier aan bijdragen. En het geven van workshops over de nieuwe duurzame economie.
Verder blogt ze over energietransitie: de inzet van storytelling én de verbinding van duurzaamheid en economische ontwikkeling.

Auteur: Wietske

Wietske Glandorf is organisator, verteller en verbinder. Ze is mede-initiatiefnemer van Wijkplan 2050. Doel is de uitstoot van CO2 versneld te verminderen. Door het opzetten en uitvoeren van projecten - met inwoners, ondernemers en organisaties - die hier aan bijdragen. En het geven van workshops over de nieuwe duurzame economie. Verder blogt ze over energietransitie: de inzet van storytelling én de verbinding van duurzaamheid en economische ontwikkeling.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *